Vua Lê Thái Tổ mất ngày 22 tháng 8 âm lịch nên giỗ Lê Lai là ngày 21 tháng 8. Từ đó dân gian truyền lại câu : Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi.
Núi Chí Linh, hay còn gọi là Linh Sơn, là một ngọn núi thuộc huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa. Chí Linh là một ngọn núi cao, hiểm yếu bậc nhất ở thượng du sông Chu.
Vào khoảng tháng 3/1419, nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo bị quân Minh bao vây lần thứ hai ở núi Chí Linh, nghĩa quân đã trải qua muôn vàn khó khăn, thiếu lương thực trầm trọng, đói, rét. Lê Lợi phải cho giết cả voi, ngựa để nuôi quân. Mọi con đường liên lạc với bên ngoài bị cắt đứt, lực lượng cũng ngày một hao mòn.
Sách Đại Việt thông sử, phần Liệt truyện chép :
Trong thế bị vây hãm khốn đốn nghĩa quân có nguy cơ bị tiêu diệt, Lê Lợi họp Bộ tham mưu bàn kế giải nguy và nói rằng : "Ai dám đổi áo thay ta đem quân ra đánh giặc, xưng danh hiệu của ta, bắt chước như Kỷ Tín đời Hán, để ta có thể giấu tiếng, nghỉ binh, tập hợp tướng sĩ, mưu tính cuộc nổi dậy về sau ?".
Nhân vật Kỷ Tín là ai ?
Theo chú thích Cao Tổ bản kỷ của Sử ký Tư Mã Thiên, Kỷ Tín là người nước Triệu, là một võ tướng của Hán vương Lưu Bang. Trong cuộc chiến Hán Sở tranh hùng năm 204 Trước Công Nguyên, khi Lưu Bang bị Hạng Vũ vây khốn ở thành Huỳnh Dương, Kỷ Tín đã giả làm Lưu Bang, ra thành trá hàng quân Tây Sở. Do bị đánh lừa, quân Tây Sở nới lỏng vòng vây, nhờ đó Lưu Bang trốn thoát được. Khi Hạng Vũ phát hiện người bị mình bắt giữ là tướng quân Kỷ Tín, Hạng Vũ ban đầu đối đãi rất tử tế, ngỏ ý chiêu hàng. Tuy nhiên vì bị Kỷ Tín cự tuyệt nên cuối cùng Hạng Vũ xử thiêu chết Kỷ Tín.
Trở lại câu hỏi của Lê Lợi, Lê Lai đã khẳng khái xin nguyện hy sinh để cứu minh chủ, giải vây cho nghĩa quân Lam Sơn. Liền sau đó, Lê Lai cải trang làm Lê Lợi, lĩnh 500 quân và hai con voi chiến, tự xưng là Chúa Lam Sơn kéo ra tập kích địch. Quân Minh tập trung lực lượng vây đánh đội nghĩa binh dũng cảm đó và bắt được Lê Lai đem đi hành hình.
Lê Lai sinh ra ở thôn Dựng Tú, xã Đức Giang huyện Lương Giang (nay là Thôn Thành Sơn, xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa). Năm 1416, ông cùng Lê Lợi và 18 tướng lĩnh khác tham gia Hội thề Lũng Nhai, thề sống chết có nhau, nguyện chung sức đánh đuổi quân Minh đang cướp phá. Ông được ban tước Quan nội hầu, tổng quản của phủ Đô tổng quản.
Để ghi nhớ công ơn, Lê Lợi sai người tìm di hài Lê Lai về táng tại Lam Sơn và năm 1428 Lê Lai được truy phong là công thần hạng nhất, về sau lại gia phong là Trung Túc Vương. Lê Lợi còn dặn lại đời sau phải làm giỗ Lê Lai trước giỗ của ông một ngày. Vua Lê Thái Tổ, tức Lê Lợi, mất ngày 22 tháng 8 âm lịch, năm 1433 nên giỗ Lê Lai là ngày 21 tháng 8. Từ đó dân gian truyền lại câu : Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi.
Tại quê hương của Lê Lai là Làng Tép, nhân dân địa phương đã lập Đền thờ Trung Túc Vương Lê Lai mà người địa phương còn gọi là Đền Tép.
Nguồn : wikipedia, wikipedia, wikipedia, ditichlamkinh
COMMENTS